Αποπροσωποποίηση: Κατάθλιψη, άγχος, κρίσεις πανικού. Μια προσωπική υπόθεση.
Στην Έκθεση αυτή φιλοξενούνται 30 φωτογραφίες, 10 φωτογραφικά θέματα στα οποία αποτυπώνονται καθημερινές καταστάσεις και ανησυχίες, όπως η επιρροή των Social media, του ίντερνετ και της τηλεόρασης στην προσωπική ευημερία του ανθρώπου, ο χρόνος και το άγχος που είναι ικανός να προκαλέσει στον άνθρωπο μέσα στην καθημερινότητα, το ακαδημαϊκό άγχος, οι εξαρτήσεις και τα αντικαταθλιπτικά, οι εφιάλτες και η ανάγκη του ανθρώπου για μια παύση.
Επίκεντρο της έκθεσης είναι ορισμένες ψυχικές διαταραχές, που ενδεχομένως να ταλαιπωρούν αρκετούς ανθρώπους στην καθημερινότητά τους. Αυτές οι διαταραχές είναι η διαταραχή της αποπροσωποποίησης, οι καταθλιπτικές διαταραχές και τέλος οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή (άγχος) και η διαταραχή πανικού (κρίσεις πανικού). Αποτελεί μια προσπάθεια καταγραφής και σύνδεσης αυτών των διαταραχών με αρκετές καθημερινές καταστάσεις και δραστηριότητες, όπως τα social media, το ίντερνετ, οι εφιάλτες και το άγχος, που προκαλούν, όπως επίσης και η καθημερινή πίεση του χρόνου, τα ακαδημαϊκά χρόνια, οι αναμνήσεις και η νοσταλγία αυτών.
Τα θέματα, που επιλέχθηκαν να αποτυπωθούν φωτογραφικά, αποτελούν προσωπικές ανησυχίες και ψυχολογικές δυσκολίες, που έχουν απασχολήσει ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα της ζωής μου. Αφορούν δυσκολίες, που είναι ικανές να προκαλέσουν συμπτώματα άγχους, θλίψης και πανικού. Αυτός είναι και ο λόγος της προσπάθειας σύνδεσης αυτών των θεμάτων με τις αρχικές διαταραχές. Το κομμάτι της αυτοαναφορικότητας αποτελεί ένα είδος αυτοθεραπείας και κατανόησης, κυρίως του ίδιου μου του εαυτού. Πολλές φορές όταν ερχόμαστε πιο κοντά με τους φόβους μας ή τους «δαίμονες» μας, καταφέρνουμε πιο εύκολα να καταλάβουμε τον εαυτό μας. Αυτός είναι και ο σκοπός της έκθεσης, να καταγράψω τον εαυτό μου, τις δυσκολίες μου και να προσπαθήσω να τις αντιμετωπίσω γνωστικά ως έναν βαθμό.
Η προσωπική μου σχέση με τις αγχώδεις διαταραχές (γενικευμένη αγχώδη διαταραχή και κρίσεις πανικού) και καταθλιπτικές διαταραχές είναι αρκετά στενή, ιδιαίτερα την περίοδο των μαθητικών και φοιτητικών μου χρόνων.
01.
Η χαμογελαστή κατάθλιψη των social media (Instagram)
Τα social media αποτελούν μέχρι και σήμερα έναν σημαντικό παράγοντα μέσα στην καθημερινότητά μου, ο οποίος μου προκαλεί άγχος και αρκετές φορές θλίψη. Το φαινόμενο του «Φόβου Απώλειας» (FoMO, Fear of Missing Out) είναι καθημερινό. Η προσωπική μου ευεξία, τα συναισθήματα και η διάθεση για δράση εξαρτώνται άμεσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε καθημερινή βάση. Η προσωπική μου σχέση με το Instagram είναι αρκετά στενή και με μια μορφή ψυχαναγκαστικότητας. Το Instagram, για μένα, λειτουργεί ως μια μορφή ημερολογίου, ενός άλμπουμ με στιγμές, γεγονότα, άτομα και καταστάσεις. Σκοπός μου είναι να απεικονίσω τη καθημερινή μου ζωή μέσα από τις φωτογραφίες, να θυμάμαι ό,τι έχω ζήσει, κρατώντας αναμνήσεις. Επίσης, γίνεται εργαλείο να τεκμηριώσω τον κόσμο γύρω μου με μια προσωπική ματιά που θα με βοηθάει να τον θυμάμαι αλλά και κατά κάποιον τρόπο να «τιμήσω» ένα γεγονός, να θυμάμαι κάποιο σημαντικό γεγονός και τέλος να μοιραστώ τη ζωή μου με άλλους ανθρώπους. Η απήχηση του περιεχομένου, που θα ανέβει στο προφίλ μου, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη διάθεση και τα συναισθήματά μου. Στην περίπτωση που η απήχηση είναι μεγάλη και θετική, δημιουργούνται συναισθήματα χαράς και ευτυχίας και μία αίσθηση αποδοχής από τους άλλους, ενώ στην αντίθετη περίπτωση, μου προκαλείται λύπη, έντονη θλίψη, απαισιοδοξία και αμφισβήτηση του ίδιου μου του εαυτού.
02.
Σύνδρομο του Άδωνη
Το «Σύνδρομο του Άδωνη» είναι καθημερινό και έντονο. Η σύγκριση ενός καλογυμνασμένου σώματος με το δικό μου είναι συχνή, με αποτέλεσμα να νιώθω άσχημα με την εικόνα μου. Η επίτευξη του καλογυμνασμένου αυτού σώματος γίνεται αρκετές φορές με μια μορφή καταναγκασμού, αλλιώς οι τύψεις και οι ενοχές είναι έντονες σε περίπτωση που χαθεί μια μέρα γυμναστικής, ενώ το ίδιο συμβαίνει και σε περίπτωση ενός cheat meal – «ατασθαλίας» στη διατροφή. Η εικόνα που βλέπω στον καθρέφτη είναι αρνητική, δυσάρεστη και αρκετές φορές αποκρουστική. Οι μέρες που το πρόσημο είναι θετικό είναι ελάχιστες και πρόκειται για την μειοψηφία. Συνεπώς, δεν είμαι ικανοποιημένος με την εικόνα μου σχεδόν ποτέ, είτε γυμναστώ μέσα στην ημέρα, είτε όχι. Πάντα υπάρχει ένα ελάττωμα, ένα αίσθημα κατωτερότητας, σωματικής δυσαρέσκειας και μια προσπάθεια σύγκρισης. Η πλειοψηφία των επισκέψεων στο γυμναστήριο, γίνεται με αρνητική διάθεση, πίεση και ενός είδους ψυχαναγκασμού, χωρίς απαραίτητα η εικόνα του σώματος και η αίσθηση που έχω για αυτό να αλλάζει θετικά. Πάντα πιέζω τον εαυτό μου για το καλύτερο και τις περισσότερες φορές το αποτέλεσμα είναι θλίψη, απογοήτευση και προσωρινή παραίτηση.
03.
Αντικαταθλιπτικά
Το άγχος και η κατάθλιψη με συνοδεύουν στη ζωή μου αρκετά χρόνια. Δεν μπορώ να θυμηθώ πότε ήταν η πρώτη μου συνεδρία, αλλά σίγουρα ήταν στις πρώτες τάξεις του δημοτικού. Σε κάθε περίπτωση, η σχέση μου με τα αντικαταθλιπτικά ξεκινούν περίπου το 2016. Ήταν μια πολύ συνειδητοποιημένη απόφαση και προσπάθεια να βοηθήσω τον εαυτό μου να αντιμετωπίσει δυσκολίες, που εκείνη την στιγμή έβλεπα ως βουνό. Τα αντικαταθλιπτικά ξεκίνησαν σε συνδιασμό με συχνή ψυχοθεραπεία και λειτούργησαν ως μια ώθηση. Πιστεύω ότι αν ένας «υγιής» άνθρωπος βρίσκεται στο 0 για να πάει στο 1 χρειάζεται απλά ένα βήμα, εγώ βρισκόμουν στο -1. Τα χάπια μείωσαν τη διαφορά και με μετέφεραν κατευθείαν στο 0. Τα υπόλοιπα ήταν δική μου προσπάθεια.
04.
Binge watching & Internet
«Binge watching»: παρακολούθηση πολλαπλών ταινιών και επεισοδίων, το ένα μετά το άλλο.
Η παρακολούθηση μιας ταινίας ή μιας σειράς δεν συνδέεται πάντα με αισθήματα ευχαρίστησης και απόλαυσης. Είναι αρκετές οι φορές που το μυαλό βρίσκεται κάπου άλλου και το άγχος καταλαμβάνει κάθε μέρος αυτού. Άγχος για γεγονότα που συνέβησαν και επηρεάζουν τον ίδιο μου τον εαυτό, για γεγονότα και υποχρεώσεις που πρόκειται να συμβούν αλλά και για το υπόλοιπο της ταινίας, τον αριθμό των επεισοδίων της σειράς, την επόμενη σειρά ή ταινία που θα δω, τον χρόνο που έχω διαθέσιμο και τέλος τον αριθμό που απομένει για να τελειώσει αυτή η λίστα. Για αρκετό κόσμο η παρακολούθηση μια ταινίας ή μιας σειράς είναι μια στιγμή ηρεμίας και απόλαυσης, ενώ για εμένα τις περισσότερες φορές είναι στιγμή ψυχαναγκασμού και άγχους. Έχω υπάρξει κλειδωμένος στο σπίτι για μέρες, ξαπλωμένος στο κρεβάτι με τα παντζούρια κλειστά παρακολουθώντας συνεχόμενα επεισόδια σειρών και ταινίες για αμέτρητα βράδια. Τίποτα από όλα αυτά όμως δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς την ύπαρξη του Internet. Πως θα ήταν η ζωή του ανθρώπου και κατά συνέπεια η ψυχολογία του χωρίς αυτό;
05.
Εφιάλτες
Όποια δυσκολία και αν αντιμετωπίζει κάποιος, για αυτόν φαντάζει ως το μεγαλύτερο βουνό, που έχει να ανέβει, πόσο μάλλον εάν αυτή η δυσκολία εμφανίζεται και στα όνειρά του. Οι εφιάλτες είναι αναπόφευκτη κατάσταση και άμεσα συνδεδεμένοι με την καθημερινότητα όλων των ανθρώπων σε κάποιες περιόδους της ζωής τους. Μέχρι και σήμερα βλέπω εφιάλτες. Εφιάλτες με το σχολείο, με μια πιθανή απώλεια του προσωπικού λογαριασμού στο Instagram, πιθανή ληστεία ή κλοπή κινητού και άλλων προσωπικών αντικειμένων κ.α. Οι εφιάλτες επηρεάζονται και συνδέονται άμεσα με την προσωπική ευημερία και το άγχος, που υπάρχει στην καθημερινότητα. Αυτές αποτελούν δύο καταστάσεις, που προσπαθώ να βελτιώσω. Στην πλειοψηφία των ημερών, η προσωπική ευημερία είναι ελάχιστη έως ανύπαρκτη. Παρουσιάζονται συννεφάκια ευημερίας και χαράς, αλλά η διάρκεια τους είναι αρκετά μικρή, με αποτέλεσμα ακόμα και σήμερα οι εφιάλτες να είναι συχνοί και έντονοι. Αρκετές είναι οι φορές που ξυπνάω έντρομος και με κλάματα.
06.
Αναμνήσεις - Νοσταλγία
Η νοσταλγία είναι μια μείξη προσωπικών συναισθημάτων. Νοσταλγώ με χαρά τις ωραίες στιγμές, που έχουν περάσει από την ζωή μου, αλλά και με θλίψη, που ξέρω ότι δε θα ξαναέρθουν, σίγουρα όχι με την ίδια μορφή και ένταση. Πρόκειται για ένα γλυκόπικρο συναίσθημα. Νοσταλγώ το Γιάννη ως παιδί. Ένα παιδί χωρίς άγχος, χωρίς ανησυχίες, χωρίς θλίψη στα μάτια του. Νοσταλγώ το χαμόγελό του, όταν βλέπω φωτογραφίες του, το οποίο ήταν αληθινό και αθώο. Ένα χαμόγελο, που δεν μπορώ να εντοπίσω στις τωρινές φωτογραφίες του. Σίγουρα δεν νοσταλγώ τα ακαδημαϊκά μου χρόνια.
07.
Ο Χρόνος – Time stress / Anxiety
Η έννοια του «time stress – time anxiety» είναι έντονη στην καθημερινότητά μου. Υπάρχει άγχος να προλάβω να ολοκληρώσω τις υποχρεώσεις μου, με μια μορφή έντονου ψυχαναγκασμού και έντονης πίεσης. Επίσης, έχω άγχος να χωρέσω μέσα στην ημέρα όλες τις ανάγκες μου, κάνοντας βιαστικές κινήσεις, αρκετές χαοτικές και κουραστικές σκέψεις και συνομιλίες με τον εαυτό μου, αρκετές ζημιές από τη βιασύνη αυτή, με αποτέλεσμα όλου αυτού του άγχος να ξεσπάω στα νύχια μου.
08.
Ακαδημαϊκό άγχος
Το ακαδημαϊκό άγχος είναι μια κατάσταση, που με συνόδευε σε όλες τις τάξεις του Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου. Το άγχος αφορούσε να τα καταφέρω, να αποδείξω ότι είμαι καλός, να πάρω έπαινο και ταυτόχρονα θλίψη, που δεν τα κατάφερνα, όχι επειδή δεν ήμουν αρκετά καλός, αλλά επειδή δεν το εκτιμούσαν. Το bulling ήταν συχνό, με αποτέλεσμα τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης να είναι έντονα, αλλά όχι προσωπικώς αντιληπτά. Ο συνδυασμός ακαδημαϊκού άγχους και σχολικού εκφοβισμού είναι δυο καταστάσεις για τις οποίες δε νοσταλγώ τίποτα από αυτές. Ωστόσο, ακόμη και αν το ακαδημαϊκό άγχος μειώθηκε στα φοιτητικά μου χρόνια, οι καταθλιπτικές συμπεριφορές και κρίσεις πανικού υπήρχαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Τα σχολικά μου χρόνια θα τα χαρακτήριζα δύσκολα και απαιτητικά και σε καμία περίπτωση ανέμελα. Είχα δύσκολες αλληλεπιδράσεις τόσο με τους καθηγητές, όσο και με τους συμμαθητές μου. Ο συνδυασμός των απαιτήσεών μου, ιδιαίτερα από τον ίδιο μου τον εαυτό, σε συνδυασμό με τη μηδενική ενθάρρυνση και βοήθεια από τους καθηγητές μου, αποτέλεσε αφορμή και πυροδότησε αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα καθημερινά.
09.
Αλκοόλ – Διαταραχές χρήσης ουσιών
Το αλκοόλ αποτελεί και αποτελούσε προσωπική παρηγοριά σε αυτές τις καταθλιπτικές περιόδους, όχι όμως με μορφή εξάρτησης. Πρόκειται για μια κατάσταση, που βιώνω από πολύ μικρός, όχι σε προσωπικό επίπεδο, χωρίς όμως να επιθυμώ να αναφερθώ σε αυτήν, αλλά αποτελεί μία κατάσταση, που επηρεάζει την ψυχική μου υγεία. Αρκετές φορές έχει υπάρξει ένας τρόπος και μια λύση για να μπορέσω να αποβάλω την ένταση που υπάρχει στην καθημερινότητά μου. Η ένταση πηγάζει τόσο από το παρελθόν όσο και από το παρόν. Όταν μεγαλώνεις με μια ένταση, συνηθίζεις σε αυτήν και την αποζητάς με κάποιον τρόπο, είτε αυτός είναι καυγάς είτε ξέσπασμα στο ποτό.
10.
Παύση – Have a break
Όσο και αν προσπαθεί κανείς μέσα στη μέρα να τελειώσει τις υποχρεώσεις του, ο χρόνος παραμένει ο ίδιος και συχνά δεν είναι αρκετός. Δεν υπάρχει η δυνατότητα να δημιουργηθεί περισσότερος χρόνος, αλλά ούτε και να σταματήσει. Αυτό είναι το όνειρο μου, να τον σταματήσω. Να τον σταματούσα με κάποιον τρόπο και να μην κάνω τίποτα, να μην έχω τύψεις που τρέχει, να μην αγχώνομαι με το ό,τι έχω να κάνω, απλά να σταματήσει. Να γίνει μια παύση σε όλα και όλους, μεταφορικά και κυριολεκτικά. Αισθήματα απογοήτευσης, οκνηρίας, μη ικανοποίησης με καταστάσεις και περιβάλλοντα αλλά και κούρασης είναι καθημερινά. Νιώθω ένας άνθρωπος καθημερινά εγκλωβισμένος σε μια πραγματικότητα που δεν μου αρέσει, δεν με ευχαριστεί και δεν με κάνει ευτυχισμένο. Θα μπορούσα να το εξηγήσω καλύτερα με την έκφραση: «Εντάξει, το έζησα. Γνώρισα αυτόν τον κόσμο. Δεν μου αρέσει. Θέλω να αλλάξω κόσμο – πλανήτη – ζωή. Θέλω να κατέβω από αυτό το τρένο». Νιώθω καθημερινά την ανάγκη να βρω μια διέξοδο, ιδανικά την «πόρτα εξόδου». Η φυγή αυτή όπως προανέφερα, μεταφορικά είναι η αποβίβαση από αυτόν τον κόσμο και κυριολεκτικά η καθημερινή προσπάθεια και μάχη που δίνω για να αλλάξει όλη αυτή η κατάσταση. Στην πραγματικότητα όμως αυτή η παύση, αυτός ο σταματημένος προσωπικός χρόνος, είναι ανέφικτη.